Lorekeeper Ekibi ile Konuştuk: Lokalizasyon Sanatı

Haşır neşir oldukları evrenlerin hikayelerine sevdalı Lorekeeper ekibi, sayısız oyun serisinin (Warcraft’tan Metal Gear Solid’e kadar) tarihçelerini ve karakterlerini Türkçe olarak oyunculara sunuyorlar.

Murathan Özlü



Oynadığı oyunları kendi dilinde deneyimlemek Türk oyun topluluğunun, belki de bilgisayar evlerimize ilk girdiği andan beri hayali olan bir durum. Oyun firmaları da bu talebin farkına varmış olmalılar ki Sony, yıllardır  çıkan tüm Playstation oyunlarına, -seslendirme de dahil olmak üzere- Türkçe dil desteği ekliyor.

2015 yılında Can ve Burcu Arabacı tarafından kurulan Lorekeeper, sayısız kurgu evrenin tarihçelerini ve kısa hikayelerini yerelleştirip Türk oyuncularına sunuyor.  Can ‘’Monthius’’ Arabacı ve Ezgi ‘’Hullandel’’ Elif Pajecki ile,  Lorekeeper’ın kuruluş hikayesi ve özellikle  World Of Warcraft’ın türkçeleştirilme ihtimali hakkında konuştuk; 


Lorekeeper nasıl ve neden kuruldu?

 Can Arabacı: Lorekeeper benim oyun evrenlerine ve hikâyelerine duyduğum ilgiden doğan bir proje oldu. Yazarlık yaptığım çeşitli dergi ve sitelerde de oyunların hikâyelerini ve karakterlerini irdeleyen,  detayına inen yazılar yazıyordum zaten. Hollanda’ya taşındıktan sonra eşim Burcu bu hikâyeleri toplayabileceğimiz ve genişletebileceğimiz bir site fikrini verdi ve beni bu konuda destekledi. Temel sebebi benim bu konulardaki yazma isteğimi karşılamaktı. Ancak fikir olgunlaşırken oyuncu kitlesini oyunlar hakkında bilgilendirip eğitme amacı da girdi işin içine. O yönde de devam etmekte hâlâ. 

Ezgi Pajecki: Bu soruya Can’ın cevap vermesi daha uygun aslında zira siteyi hayata geçiren kişi kendisi. Benim dâhil olma kısmım ise tamamen ortak arkadaşımız Ekrem sayesinde oldu. Bizi tanıştırdı, ben sitedeki yazıları İngilizceye çevirmek üzere ekibe katıldım ancak sonrasında oldukça uzun zamandır Warcraft tarihini yazmak istediğim için Can’a giriş yazısı örneği gönderdim. Böylece macera da başlamış oldu. 

Özellikle ağırlık verdiğiniz bir evren veya evrenler var mı? 

 C.A: Özellikle ağırlık verdiğimiz spesifik bir evren ya da evrenler yok açıkçası. Ben mümkün olduğunca çeşitli ve farklı konuları, evrenleri hedef almaya çalışıyorum yazarken. Ancak tabi okuyucu kitlesinin ilgisi yönünde ister istemez yoğunlaştığımız evrenler 
var; Warcraft başta olmak üzere. 

E. P.:Blizzard evrenleri için genel durum böyle zira hem seviliyorlar hem de dolayısıyla talep ediliyorlar. Kendi adıma konuşmam gerekirse Elder Scrolls, Dragon Age, Mass Effect vb evrenlere de eğilmek istiyorum ve umuyorum ki bir gün onlar hakkında da uzunca yazabileceğim. 



Tarihçeler dışında hangi bölümleriniz var ve eklemeyi düşündüğünüz kısımlar var mı? 

 C.A: Tarihçeler dışında belli başlı karakterlere yoğunlaştığımız Kimdir, Nedir en çok içerik ürettiğimiz alan sanırım. İnternette ücretsiz olarak yayınlanmış kısa hikâyeleri çevirdiğimiz Çeviriler, nadir yapsak da çeşitli oyunlara dair Rehberler ve hatta katıldığımız etkinliklerde oyun yapımcılarıyla yaptığımız Röportajlar gibi bölümlerimiz de var. 

Nadiren de olsa bazen aklımıza geleni yazdığımız ya da ortak bir makale ortaya koyduğumuz Blog kısmı da mevcut.  Açıkçası şu an mevcut olan bölümlere yeni eklentiler yapma gibi bir planımız yok. Daha çok var olanları  geliştirmek üzerine odaklanmış durumdayız. 

E. P.: Belirli aralıklarla konusunu belirlediğimiz ve ekibimizle ortak  hazırladığımız “Writer’s Blog” da var; bir süredir bu başlık altında bir şey yazmadık ancak yakın zamanda umuyoruz ki onu da tekrar canlandıracağız. Ayrıca birtakım rehberler hazırladığımız ve nispeten daha gayrıresmi bir dille fikirlerimizi aktardığımız “Blog” kısmımız da mevcut.

Çeviri yaparken, kelimeleri en yalın halleriyle çevirmek yerine daha az rastlanan şekilleriyle çevirmenizin sebebi nedir? Horde tüm kitaplarda ‘’Güruh’’ olarak çevirildiği halde sizin ‘’Orada’’ demeyi tercih etmeniz gibi?

C.A: Çevirileri yaparken en başta baktığımız şeylerden birisi “doğru” olması ve kelimeyi karşılaması aslında. Horde kitaplarda Güruh olarak çevrilmiş olsa da çok doğru bir çeviri değil açıkçası; doğru ve tam çevirisi, karşılığı Orda’dır onun. Hatta işin komiği, İngilizce Horde kelimesi aslında Orda’dan türemiştir zamanında.

Bu gibi kelimelere karar vermeden önce etimolojik kökenine kadar inerek ciddi bir araştırma ve tartışma süreci geçiriyoruz. Hatta arada henüz kullanmadığımız ancak aslında doğru çevirisi olduğunu bildiğimiz bazı kelimeler bile var. Mesela Banshee’nin  dilimizdeki asıl karşılığı “Nalan”. İnleyen, feryat eden kadın anlamına geliyor ancak “Nalan Kraliçe” dersek alacağımız tepkiyi bildiğimizden kenarda tutup kullanmadık yine de. 

Bu işe ilk başlayıp da çeviri konusunu sıkı tutmaya karar verdiğimizde bizim de kendi içimizde çok çatıştığımız zamanlar oldu. Ancak bir yerden başlamak lazım diye düşündük; biz bu kelimeler için düzgün ve doğru karşılıklar bulursak, bir şekilde oturmasını ve benimsenmesini sağlarsak belki de kulağa ilk baştaki kadar acayip gelmez diye düşündük.

Doğrusunu söylemek gerekirse hakikaten başta garip gelen bazı kelimeleri kullandıkça alışmaya başladık biz de. Önyargıyı kenara bırakıp alışmakla alakalı yani bu biraz da. 




E. P.: Çünkü Güruh yetersiz bir çeviri. “Horde” kelimesinin tam karşılığını vermediği gibi o fraksiyondaki karakterlere ve oyunculara da biraz sürü muamelesi yapmış gibi oluyordu ve hiç içimize sinmemişti. 

Aslında ilk başlarda kitaplarda kullanıldığı için “Güruh” yapmıştık ancak sonrasında “Horde” kelimesinin etimolojik kökeni olan “Orda”ya değiştirmeye karar verdik. Elimizdeki orjinali varken çok da yalınlaştırmanın bir anlamı yok açıkçası; maksat doğru çeviri sunabilmek.
Bu genel olarak tüm çevirilerimizde uyguladığımız bir yöntem. Hatta eğer içimize sinen bir çeviri bulamazsak orijinal hâliyle bıraktığımız şeyler de olabiliyor uygun kelimeyi bulana dek. Bizim için önemli olan çok kullanıldığı için aynı şekilde çevirmekten ziyade anlamı daha uygun şekilde verecek 
karşılıklar bulmak.






 World Of Warcraft’ın  Türkçeye çevirilmesi ihtimali uzun zamandır Türk WOW (World Of Warcraft) topluluğunda dile getirilen bir durum. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?  Oyunlarda yerelleştirme ne derecede yapılmalı?  Orjinali farklı dilde olan bir ürünün, -oyun veya kitap farketmeksizin-  özellikle de fantastik bir eserse, Türkçeye çevirilmesi o ürünün ruhuna zarar verir mi?

C.A: Açıkçası çevirinin ya da yerelleştirmenin ürünün ruhuna zarar verip vermeyeceği tamamen çeviriyi yapacak olanların konuya yaklaşımına dayanıyor diye düşünüyorum. Daha önce çeşitli oyunların projelerinin çeviri ekiplerinde yer aldım. Bazılarında görev itibariyle sadece çeviriyi kontrol edip düzeltmem gerekirken çeviriyi yapması gereken arkadaşlardan çok çeviri yaptığımı biliyorum ne yazık ki. 

O yüzden özellikle de Warcraft gibi büyük ve çetrefilli bir evrenin çevirisi yapılacaksa hem dile hem de o evrene çok hâkim olan birilerinin yapması gerektiğini düşünüyorum bu işi. Ancak o noktada tatmin edici bir iş çıkacaktır. İlk başta çevrilen neredeyse her şey oyunculara batacaktır ama az önce de dediğim gibi, kullandıkça oturuyor bazı çeviriler aslında.

Ne derece lokalizasyon yapılmalı konusuna gelirsek… Blizzard genellikle soyadlar da dahil olmak üzere her şeyi çeviriyor yerelleştirmelerde. Warcraft için de çeviri yapılacak olursa şehir isimlerinden tutun da soyadlara ve ünvanlara kadar her şeyi Türkçe görmeye hazır olun şimdiden. Seslendirme bence çok da önemli ya da gerekli değil; en azından ilk aşamada yapılacağını da sanmıyorum. Zira oyunda sadece yazı olarak bile çevrilecek o kadar çok şey var ki, bir de onların tamamını seslendirmek büyük bir risk ve masraf olur şu noktada.

E. P.: Öncelikle şahsi fikrim (sadece oyunlarla sınırlandırmadan) herkesin öyle ya da böyle az-çok İngilizce bilmesi. Bu hem iş hayatında hem de sosyal hayatta işe yarayacağı gibi birçok eseri de rahatlıkla anlama imkânı sunuyor. Bunun açıkçası okullarla da sınırlı kalması gerekmiyor; eğer oyun oynayabilecek kadar internet erişiminiz varsa ücretsiz dil eğitimi veren birçok YouTube kanalına da rahatlıkla ulaşabilirsiniz neticede. Önemli olan niyet ama tabii konumuz bu değil.

Lokalizasyon kısmına gelirsek… Oyuncuların özellikle dikkat etmediği noktalardan biri lokalizasyonun düz çeviriden çok daha zor, uzun ve masraflı bir işlem olduğu. Hatta bundan yayınlarımızda da bahsetmiştik zira Türkçe lokalizasyon konusunda Blizzard’a soru yöneltmiştik ve bir şirket olarak eğer bu işleme harcayacakları kaynakların karşılığını alamazlarsa yapmanın bir anlamı olmayacağını belirtmişlerdi. (Bu noktada oyuncuları düşünmemezlik olarak algılanmasın; oldukça uzun zamandır uluslararası şirketlerde çalışan biri olarak endişeyi çok iyi anlayabiliyorum.)

Şahsen lokalizasyonun ne kadar yapılması gerektiği biraz da şirkete bağlı. Blizzard her şeyi çevimeyi terrcih ederken  bazı firmalar ise videolarda altyazı koymakla yetiniyorlar. Bana sorarsanız her şeyin lokalizasyona dâhil edilmesi daha etkili olabilir. Orjinalini isteyenler her zaman videolarını bulabilirler sonuçta.

Blizzard WOW’u Türkçeleştirmeye karar verseydi bu projede yer almak ister miydiniz? Yer alsaydınız sizce nasıl bir fark yaratırdınız? 

C.A: World of Warcraft’ın spesifik olarak yerelleştirmesi olacak mı bilmiyorum. Ancak bazı yerelleştirme projeleri için geçtiğimiz sene Blizzard’la görüşmüşlüğüm var. Ne yazık ki görüşmelerin son aşamasında Türkiye ekonomisinin çalkantılı ve belirsiz durumu nedeniyle benim görüştüğüm pozisyonu dondurma kararı aldılar. Tekrar denemeye niyetleri olup olmadığını bilmiyorum ne yazık ki. 

E. P.: Kesinlikle yer almak isterdim. Öncelikle oyunu ve evreni oldukça iyi bilen kişiler olarak bence çok daha net çeviriler yapabileceğimizi, detaylara sıklıkla kafa patlatan ve en iyisini bulana kadar rahat edemeyen bir ekip olarak oldukça kaliteli iş çıkarabileceğimizi düşünüyorum. Ancak tabii net çeviri her zaman “kolay” çeviri olmayacaktır, bunun da bilincinde olmak gerekiyor.

Kendinizle özdeşleştirdiğiniz, ‘’Keşke şu an yanımda olsa da muhabbet etsek, beraber bir şeyler yapsak’’ dediğiniz oyun karakterleri var mı?

C.A: Kendimle özdeşleştirdiğim birçok oyun karakteri var tabii. Ama özellikle yakın gördüğüm ve empati kurduğum karakterlerden ilk aklıma gelen Jim Raynor var mesela. Sarah Kerrigan da yanında gelse muhabbet etmeye hayır demezdim doğrusu. 


E. P.: Anduin’i sarıp sarmalayabiliyor muyum? 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: